Halkın tepkisine yolaçan “Sokak Hayvanları Yasası” TBMM’de AK Parti ve MHP oylarıyla kabul edildi

Sokak hayvanları ile ilgili düzenlemeler içeren ve kamuoyunda tepkilere neden olarak “katliam yasası” olarak anılan 17 maddelik "Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" 30 Temmuz 2024 Salı günü sabaha karşı TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Kanun, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Meclis, oylama sonrası 1 Ekim'e kadar tatile girdi.

Teklifin 5. maddesi, sokak köpeklerinin öldürülmesinin yolunu açıyor.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, yürütmeyi durdurma talebiyle yasayı Anayasa Mahkemesi'ne götüreceklerini söyledi. Teklifin kabul edilmesinin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Özel, kanunun Anayasa'ya açıkça aykırı olduğunu, yaşam hakkını savunmadığını, bu nedenle Anayasa Mahkemesi sürecini değerlendireceklerini belirtti.

17 maddenin tamamının kabul edilmesinin ardından son olarak teklifin tümü oylandı.

Oylamaya 594 milletvekilinin 500'ü katıldı. 273 milletvekili kabul, 224 milletvekili ret oyu verdi. Bir milletvekili ise çekimser kaldı. Böylece teklif, Genel Kurul'da iki gün boyunca 28 saat süren görüşmelerin ardından AKP ve MHP oylarıyla kabul edilerek yasalaşmış oldu.

Tartışmalı 5. Madde nasıl düzenlendi?

TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu'ndaki görüşmelerde 5. Madde, AKP'nin önergesiyle verilen değişiklikle kabul edilmişti. Teklif metninden “ötanazi” (ölme hakkı) ifadesi çıkarılmış ancak sokak köpeklerinin Veteriner Hizmetleri Kanunu’ndaki esaslara göre öldürülmesinin yolu açık tutulmuştu. 5. Madde, değişiklik önergesiyle şu şekilde düzenlenmişti: “Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunan ya da sahiplenilmesi yasak olanlarına 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen tedbir uygulanır.

"Yerel yönetimler, sahipsiz köpeklere ilişkin yürüttüğü iş ve işlemlerde Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi kapsamında gerekli idari tedbirleri almaya yetkilidir.”

5996 sayılı kanunun 3. fıkrası şöyle: "(3) Hayvanlara ötanazi yapmak yasaktır. Ancak, a) Hayvanlara acı ve ıstırap çektiren veya iyileşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, b) Akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi ya da eradikasyonu amacıyla veya insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda, c) Davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen durumlarda, veteriner hekim tarafından ötanazi yapılmasına karar verilebilir. Ötanazi işlemi veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim gözetiminde yapılır."

Yeni kanunla kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025'e kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorunda olacak; "sahipli hayvan" ve "sahipsiz hayvan" kavramları açık bir şekilde tanımlanacak. Belediyeler de 31 Aralık 2028'e kadar barınaklar kurmak ve "rehabilitasyon" işlemlerini gerçekleştirmekle yükümlü olacak. Belediyelerin, sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için, kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde 5'ini kaynak olarak aktarmaları gerekiyor. Bu oran, büyükşehir belediyeleri için ise binde 3 olacak. Belediyelerce bu oranların üzerinde yapılan harcamaların yüzde 40'ı Hazine ve Maliye Bakanlığınca belediyeye aktarılacak. Aktarılacak tutar hiçbir şekilde maddedeki oranların yüzde 40'ını geçemeyecek.

105 bin kapasiteli 322 barınak var

Genel Kurul'da milletvekillerinin sorularını yanıtlayan TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Başkanı Vahit Kirişçi, 2004-2023 yılları arasında kısırlaştırılan hayvan sayısının 2 milyon 504 bin 595; aşılanan hayvan sayısının 2 milyon 846 bin 387, sahiplendirilen hayvan sayısının 533 bin 004 olduğunu söyledi. Kirişçi, 105 bin kapasiteli 322 adet barınak olduğunu açıkladı. 4 milyon hayvanın 105 bin kapasiteli barınaklarda nasıl barınacağı sorusuna da yanıt veren Kirişçi, barınak yapım sürecinin tamamlanması için 31 Aralık 2028’in belirlendiğini bildirerek, “Bu kanun yürürlüğe girdiği andan itibaren belediyeler 4 yıl içinde belirlenen bütçeyi ayırarak bu barınakları yapacaklardır” diye konuştu.